In de afgelopen tien jaar in de energiesector heb ik markten, technologieën en regels sneller zien veranderen dan ooit. Deze veranderingen brengen uitdagingen én kansen. Daarom is het waardevol om praktische lessen uit de praktijk te delen. Ik begin met de Nederlandse onbalansmarkt, die zich snel ontwikkelt en voorlopig zeer dynamisch blijft.
Voor asset owners en traders was onbalans vooral een risico. Voor eigenaren van hernieuwbare assets is het onbalansmechanisme de afgelopen jaren juist een kans geworden. Vandaag de dag is onbalans zowel risico als kans: de onbalansstatus en -prijzen bepalen direct of portefeuille-onbalans leidt tot kosten of extra opbrengsten.
Veel nieuwe toetreders, vaak met kleine assets
TenneT is toegetreden tot het Europese PICASSO-platform, wat de prijsvorming van aFRR beïnvloedt
Door de toename van tweezijdige regulering (Regulation State 2) heeft TenneT tijdelijk de publicatievertraging van data verhoogd, zoals de balance delta die marktpartijen gebruiken om onbalansafrekenprijzen te voorspellen, van 2 naar 5 minuten
Ondanks deze maatregelen is Regulation State 2 met circa 50% toegenomen
TenneT heeft deze interventie teruggedraaid en is gestart met het tunen van het LFC-dispatchalgoritme
Om echt “appels met appels” te vergelijken, laten we aannemen dat een perfecte voorspelling van de onbalansprijs mogelijk is. In dat geval weet je exact wanneer curtailment waarde creëert. Zelfs in dit best-case scenario zijn de opbrengsten uit onbalanscurtailment sterk gedaald.
Bij een vergelijking tussen 2023/2024 en 2024/2025, voor een strike price-range van €0 tot -€100/MWh, is de marktomzet fors teruggelopen.
Waarde van solar onbalanscurtailment: -53% tot -71%
Waarde van wind onbalanscurtailment: -44% tot -63%
Dit onderstreept een belangrijk probleem: forecastingmodellen moeten worden verbeterd om opbrengsten te maximaliseren. Regelgebaseerde curtailmentstrategieën die goed werkten in 2023–2024 leveren door veranderde marktdynamiek nu minder of zelfs negatieve resultaten op.
Onze data-analyse laat duidelijke prestatieverschillen zien tussen statische regelgebaseerde sturing en geavanceerde modellen.*
Forecastingmodellen moeten meegroeien met snel veranderende marktomstandigheden
Regelgebaseerde strategieën moeten worden herzien: wat vorig jaar werkte, levert nu mogelijk geen waarde meer
Volg regelgeving nauwgezet, omdat deze een grote invloed heeft op realiseerbare opbrengsten
Onbalanscurtailment is een begin, maar door dit te combineren met andere markten haal je meer waarde uit assets. In het volgende deel laat ik zien hoe de combinatie van onbalanssturing met strategieën zoals day-ahead of intraday curtailment en het leveren van aFRR kan bijdragen aan hogere opbrengsten, terwijl prijsrisico’s beheersbaar blijven.
